Кыргыз Республикасында Айылдарды комплекстүү өнүктүрүү долбоорунун экинчи фазасын ишке ашыруу боюнча
2026-жылдын 1-июнунда Кыргыз Республикасынын Суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министрлиги, KOICA жана Good Neighbors International уюму Кыргыз Республикасында Айылдарды комплекстүү өнүктүрүү долбоорунун экинчи фазасын ишке ашыруу боюнча үч тараптуу өз ара түшүнүшүү жөнүндө меморандумга кол коюшту.
Меморандумга кол коюу айыл аймактарын туруктуу өнүктүрүүгө жана айыл калкынын жашоо деңгээлин жогорулатууга багытталган өнөктөштүктү чыңдоодогу маанилүү кадам болду.
Долбоордун экинчи фазасы Ош, Баткен жана Жалал-Абад облустарында ишке ашырылып, фермерлерди жана айыл чарба кооперативдерин колдоону, айылдык жана логистикалык инфраструктураны өнүктүрүүнү, микрокредиттөө мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүүнү, ошондой эле агрардык секторго заманбап технологияларды киргизүүнү камтыйт.
Долбоор 2021–2025-жылдары ийгиликтүү ишке ашырылган биринчи фазанын уландысы болуп саналат. Бул мезгил аралыгында айыл чарбасынын өндүрүмдүүлүгүн жогорулатуу, мал чарбасын өнүктүрүү, айылдык инфраструктураны жакшыртуу жана айылдык үй чарбаларынын кирешелерин көбөйтүү боюнча олуттуу жыйынтыктарга жетишилди.
Долбоордун экинчи фазасын ишке ашыруу аймактардын агроөнөр жай потенциалын мындан ары өнүктүрүүгө, айылдык жамааттардын экономикалык туруктуулугун чыңдоого жана калктын жашоо сапатын жакшыртууга өбөлгө түзөт.
2023-жылдын 26-июнунан 30-июнуна чейин Чунгбук университетинин (Корея Республикасы) профессорлору Кыргыз Республикасындагы «Берекелүү аймак» айылдарын комплекстүү өнүктүрүү долбооруна мониторинг жүргүзүү жана баалоо үчүн Кыргызстанга келишти. Алардын иш сапарынын максаты долбоордун натыйжалуулугун жана анын Ош жана Баткен облустарындагы 30 айылда жашаган жамааттардын жашоо шарттарын жакшыртууга тийгизген таасирин баалоо болгон.
Иш сапардын алкагында долбоордун ар кандай объектилерин, анын ичинде өнүктүрүү борборлорун, футбол аянтчаларын, газ жана суу менен камсыздоо системаларын, фельдшердик-акушердик пункттарды, ичүүчү суу резервуарларын, асфальтталган жолдорду жана бала бакчаларды карашты. Профессорлор жергиликтүү фермерлер менен активдүү баарлашып, алардын тажрыйбасын үйрөнүп, Кыргыз Республикасынын айыл чарбасы тууралуу түшүнүк алышты. Мониторингдин жана баалоонун натыйжалары консультациялар жана сунуштар аркылуу долбоорду башкарууда чечүүчү ролду ойноп, долбоордун максаттарына жетишүүгө олуттуу салым кошоору күтүлүүдө.
* Кыргыз Республикасындагы айылдарды комплекстүү өнүктүрүү долбоору Кыргыз Республикасынын Өкмөтү, Айыл чарба министрлиги жана KOICA менен биргеликте 4 жылдын ичинде 30 айылда жакырчылыкты кыскартууга багытталган. Социал-экономикалык шарттарды жакшыртууга, аялдардын укуктарын илгерилетүүгө, айыл чарбасын туруктуу өнүктүрүүгө жана айылды өнүктүрүү саясатын колдоого багытталган.
Гуд Нейборс уюму коомчулукту өнүктүрүү долбоорлорунун алкагында 15 мектептин 11 класс окуучулар үчүн масштабдуу долбоорун - «Мектеп окуучулары үчүн жалпы республикалык тестирлөө курстарын» баштады. ЖРТ* Кыргызстандын жогорку окуу жайларына кирүү экзамендерин алмаштыруучу милдеттүү тест. Курс 3 айга созулат жана студенттин тандоосу боюнча негизги тестке (кыргыз/орус тили, математика) жана предметтик тестке (тарых, математика, биология, химия ж.б.) даярданууну камтыйт.
ЖРТ курсу өлкөнүн 4 облусунан келген 320 студентти камтыйт. Долбоордун максаты: Мектеп окуучуларынын сапаттуу билимге жетүү мүмкүнчүлүгүн жогорулатуу жана жогорку окуу жайларга тапшырууга көмөк көрсөтүү. Долбоор биздин студенттерге ЖОЖдорго, анын ичинде бюджеттик окуу жайларга тапшырууга жардам берет.
Кыргыз Республикасындагы Гуд Нейборс уюму 2023-жылдын февраль айында Көк-Чу (Коомчулукту өнүктүрүү долбоору) алкагында Мирное айылындагы Ден соолук борборун жакшыртуу ишин аяктады. Жылытуу системасы орнотулуп, суу түтүгү жакшыртылып, керектүү шарттар да түзүлдү. Мирное айылынын жашоочуларынын көбү кыш мезгилинде медициналык кароодон өтүп жаткан учурда жылуулук системасы жок болгондуктан медпунктта боло алышкан эмес. Эми филиалдын колдоосу менен Ден соолукту чыңдоо борбору жылдын каалаган мезгилинде ыңгайлуу иштей алат. Калктын жана өзгөчө балдар үчүн маанилүү кызматтарга жеткиликтүүлүктү жакшыртуунун негизги максаты менен инфраструктураны өнүктүрүүнү камсыз кылуу коомчулукту долбоорлорун ишке ашырууда Кыргыз Республикасындагы Гуд Нейборстун ар дайым маанилүү багыттарынын бири болуп саналат.